آیا رویای زندگی در مریخ سرانجام محقق می‌شود؟

  • توسط شقایق لشکری
  • دی ۲۳, ۱۳۹۶
آیا رویای زندگی در مریخ سرانجام محقق می‌شود؟

در زیر سطح مریخ مقدار زیادی یخ محبوس شده است. اما این یخ دارای چه ویژگی‌هایی بوده و خلوصش چقدر است؟ در چه عمقی قرار دارد؟ بلور‌های آن به چه شکلی درآمده‌اند؟ تمام این موارد برای زمین‌شناسان سیارات هنوز یک راز باقی مانده است.

این مسائل برای افرادی که برای ماموریت های فضایی برنامه‌ریزی می‌کنند، بسیار با اهمیت است. بازدیدکنندگان آینده مریخ، چه آنهایی که برای یک دوره کوتاه مهمان مریخ هستند چه مهاجرانی که قرار است در آنجا ساکن شوند، لازم است اطلاعات کاملی در مورد این ذخایر یخ در زیر مریخ کسب کنند زیرا باید از این یخ‌های مریخی برای نوشیدن، رشد محصولات و تامین هیدروژن مورد نیازشان به عنوان سوخت، استفاده کنند.

MARS

فعلا مشکل، خاک و غبار، صخره‌ها و دیگر آلودگی‌های سطحی مریخ است که شرایط را برای مطالعه این مواد دشوار ساخته است. کاوشگر‌های ارسال شده به مریخ نیز تنها قادر به کندن و حفاری چند سانتی‌متر از سطح مریخ هستند و رادار‌ها می‌توانند به محققان این امکان را بدهند که از عمق چند ده متری زیر سطح مریخ اطلاعاتی بدست آورند. با این حال هنوز به طور کامل مشخص نیست که مکان‌های یخی در عمیق بیست‌متری یا بیشتر وجود دارند یا خیر.

خوشبختانه هنوز نیروی قدرتمند فرسایش وجود دارد تا محققان بتوانند ناراحتی ناشی از ضعف کاوشگر‌های حفار و رادار‌ها را به فراموشی بسپارند. یک منطقه از سطح مریخ که در طول زمان دچار فرسایش شده، یک دسترسی مستقیم به لایه‌های زیرین سطح مریخ و یخ‌هایی که در آنجا انباشته شده‌اند را می‌دهد.

اکنون دانشمندان چنین مکانی را در مریخ یافته‌اند. در حقیقت آنها با کمک HiRISE که یک دوربین قدرتمند در مدار مریخ با ماموریت شناسایی است، توانسته‌اند چندین مکان مناسب را شناسایی کنند.

در مجله ساینس که این هفته منتشر شد، محققان به سرپرستی Colin Dundas از زمین شناسان USGS، اطلاعات دقیقی از مشاهده هشت منطقه در مریخ را که در سطح وسیع دچار فرسایش شده‌اند و برشی از یک شیب یخی زیرزمینی کشف شده را معرفی نمودند. این تنها به منزله کشف مقداری آب نیست (چون برای کسی پوشیده نیست که در مکان‌های خاصی از مریخ مقادیر زیادی از آب وجود دارد) بلکه به معنای درست درآمدن وعده آن‌هاست. این رسوبات یخی از عمق یک متری سطح مریخ آغاز شده‌اند و تا عمق ۱۰۰متری ادامه می‌یابند. هرچند محققان هنوز حجم یخ موجود را تخمین نمی‌زنند با این حال با توجه به سطحی بودن لایه یخی این احتمال می‌رود که گستره یخی مریخ بسیار زیادتر ‌از حد تصور باشد. همچنین آنچه که در ظاهر دیده می‌شود، نشان از خلوص بالای یخ یافت شده است.

MARS

ناسا معتقد به استفاده از منابع فضایی خود محل است و مورد استفاده قرار گرفتن این منابع را برای بقا در اعماق فضا ضروری می‌داند به همین علت برنامه‌ ریزان ISRU، علاقه ویژه‌ای به دانستن عمق یخ و میزان خلوص یخ‌های مریخ دارند که تا چه حد آمیخته به ذرات مریخی هستند زیرا هر چه یخ دست نخورده‌تر و سطحی‌تر باشد به انرژی کمتری برای استخراج و تصفیه آن نیاز است.

یخ‌هایی که فعلا یافت شده‌اند دارای بلور‌های خالص نیستند. در طی سال‌ها، مشاهدات حاکی از آن است که یخ‌ها به مرور زمان و به آرامی طی فرایند تصعید و تبادلات آب با اتمسفر، از دست می‌روند و شواهد موجود از خروج صخره‌ها و رسوبات از زیر لایه‌های یخ حاکی از این فرایند است، چون آثار این روند کاهشی باقی می‌ماند. دوناس و همکارانش این نظریه را مطرح کرده‌اند که احتمالا در ابتدا برف، طی دور‌ه‌ای میلیون ساله، بر سطح مریخ قرار گرفته است. محققان معتقدند رابطه بین مواد صخره‌ای کاملا یخ زدهِ یافت شده با دوره‌های برفی کاملا روشن است.

ریچارد زورک محقق ارشد آزمایشگاه پیشرانش جت برنامه مریخ که در این تحقیق حضور داشته، در این باره می‌گوید: “شما در مریخ هرگاه چیز درخشانی را ببینید، معمولا به معنای یخ است” او با اشاره به اینکه همه چیز در مریخ یک مقدار درخشانی دارد گفت: سنجش میزان سپیدایی این مواد درخشان شناسایی شده بسیار زیاد است و این امر نشان می‌دهد این مواد، زمین یخ زده نیستند بلکه آب یخ زده هستند که تبدیل کردن آن‌ها به آب به عنوان یک منبع بسیار دشوار است.

MARS

پس از همین حالا چمدان خود را برای سفر به مریخ نبندید! تمام این هشت مکانی که دوناس و همکاران مشاهده کرده‌اند همگی در مدار میانی مریخ بین عرض‌های ۵۵ تا ۶۰ درجه شمالی و جنوبی استوای مریخ قرار گرفته‌اند، جایی که درجه حرارت بسیار پایین است. در حالی‌که در بیشتر ماموریت‌‌های ناسا، کاوشگر‌ها در بین عرض‌های ۳۰ درجه از استوا فرود آمده‌اند که سفر‌های آینده مریخ نیز احتمالا در همین ناحیه باشد. به قول زورک: “اگر می‌خواهی گرم بمانی بهتر است در هاوایی باشی نه در آلاسکا”

اما طبیعی است که در مناطق گرم‌تر نیز یخ‌ها در عمق بسیار بیشتر هستند، جایی که دسترسی به آن بسیار دشوار‌تر است. زورک می‌گوید: “پس باید قبل از اینکه اردوگاه خود را برپا کنید در مورد این مسائل تحقیق نمایید”. دوناس نیز اشاره دارد: “من مطمئنم که تمام این نقاط روشن را پیدا نخواهیم کرد و از آن مطمئن‌ترم که به استوا هم نزدیک‌تر خواهیم شد”. مریخ‌نورد مریخ ۲۰۲۰ ناسا مجهز به یک رادار نفوذ زمینی است که به آن اجازه می‌دهد تا لایه‌های راز آلود سطحی مریخ را مورد بررسی قرار دهد. همچنین مریخ‌نورد سازمان فضایی اروپا به نام ExoMars که در سال ۲۰۲۰ پرتاب می‌شود، مجهز به یک دریل نمونه برداریِ زمین شناسی برای حفاری سطح مریخ تا عمق دو متری است.

گزینه دیگر برای تسریع عملیات بررسی لایه‌های مریخ، استفاده از شهاب سنگ مصنوعی است! دانشمندان این ایده را دارند تا با استفاده از اتمسفر رقیق مریخ و پرتاب ناقص فضاپیمای ارسال شده به آن، اقدام به برخورد عمدی‌اش با سطح مریخ کنند تا با تخریب و کنده شدن سطح مریخ به عمق چند متر بتوانند به لایه‌های عمیق‌تر از سطح مریخ دست یابند و با استفاده از ماهواره‌های موجود در مدار مریخ، آثار و نحوه برخورد را به زمین مخابره و بررسی کنند. هر چند زورک  می‌گوید: “هنوز چنین فناوری وجود ندارد اما به سرعت در حال توسعه است”.

MARS

خوشبختانه محققان هنوز مدتی وقت برای مشخص کردن دقیق مکان آب در مریخ دارند. البته احتمالا انسان پیش از سفر به اعماق فضا ابتدا سری به ماه بزند. با یک زمان‌بندی خوش‌بینانه می‌توان اعلام کرد که زمان ورود ما به سیاره سرخ نیز زودتر از سال ۲۰۳۰ نخواهد بود. البته همچنان نیز سوالاتی است که بی پاسخ مانده است. در کجا فرود آییم، تا کی در آنجا بمانیم و چه چیزی ما را با خود برمی‌گرداند! تمام این موارد بستگی به منابعی است که ما انتظارشان را می‌کشیم و فراموش نکنیم که چقدر باید زحمت بکشیم تا آنها را بدست بیاوریم.

  • facebook
  • googleplus
  • twitter
  • linkedin
  • linkedin
  • linkedin

رفتن به نوارابزار